İzmir'in trafik riski: kaza ve arıza kayıtları ne söylüyor?

İzmir’de artan trafik yoğunluğu, ana arterleri daha kırılgan hale getiriyor. Küçük bir olay bile dakikalar içinde daha geniş bir düğüme dönüşebiliyor.

Bu çalışma, İzmir Ulaşım Merkezi tarafından kayıt altına alınan kaza ve arıza olaylarını veriyle yeniden okuyor. 17 bin satırdan oluşan ve iki yılı aşkın bir süreyi kapsayan veri seti; riskin hangi arterlerde biriktiğini, hangi olay türlerinin tabloyu domine ettiğini ve günün hangi saatlerinde yoğunlaştığını birlikte gösteriyor.

Yeni görsel sistemde amaç, aynı bilgiyi üç ayrı kutuya bölmek yerine tek bir hikâye akışı içinde çözmek. İlk adımda hangi arterlerin üst sıralara tırmandığı, ikinci adımda hangi olay türlerinin baskınlaştığı, son adımda ise gün ve saat ritmi görülüyor.

2021 Aralık ayından bugüne incelenen verilere bakınca, baskının kent geneline eşit dağılmadığı görülüyor. Bazı ana arterler neredeyse her yıl üst sıralarda kalırken, bazıları son dönemde daha hızlı yükseliyor.

Adım 1 Adım 2 Adım 3

Adım 1

Arterlerin sıralama yarışı

İlk görsel, her yılı ayrı çizgi gibi göstermek yerine cadde sıralamasını izleyerek riskin hangi arterlerde kalıcılaştığını ortaya koyuyor.

Arter baskısı

Risk hangi ana arterlerde kalıcılaşıyor?

Bu sıralama akışı, yıllar boyunca üst sıralarda kalan arterleri ve son dönemde hızla tırmananları aynı yüzeyde gösteriyor.

Adım 2

Baskın olay kategorileri

İkinci adım, uzun kuyruklu olay listesini sadeleştirerek hangi başlıkların tabloyu gerçekten sürüklediğini gösteriyor.

Olay başlıkları

Toplam baskıyı hangi olay türleri taşıyor?

Seçili yılda tabloyu gerçekten sürükleyen başlıklar öne çıkarılıyor. Amaç tüm kategorileri aynı anda büyütmek değil, baskın olay türlerini hızla görünür kılmak.

2021202220232024

Top 8Top 10Top 12

01

Maddi Hasarlı

1.938

02

Arızalı

1.482

03

Yaralanmalı Kaza

436

04

Zincirleme Kaza

163

05

Ölümlü

9

06

Yangın

1

07

Adli Vaka

0

08

Asfalt Çalışması

0

09

Ağır Vasıta

0

10

Aşan Yükseklik

0

Adım 3

Gün ve saat bazında yoğunluk

Son görsel, gün-saat matrisini marjinal toplamlar ve fark modu ile açarak yoğunluğun tam olarak hangi zamanlarda düğümlendiğini gösteriyor.

Gün içi ritim

Risk haftanın hangi saatlerinde düğümleniyor?

Ana ısı matrisi gün ve saat ritmini gösteriyor; üstte saat toplamları, sağda gün toplamları baskının nerede biriktiğini açıyor. Fark modu iki yılı aynı yüzeyde karşılaştırıyor.

2021202220232024

Tek yılFark modu

Paz

Sal

Çar

Per

Cum

Cum

Paz

00

01

02

03

04

05

06

07

08

09

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

Pazartesi

Pazartesi 0:00 2Pazartesi 1:00 2Pazartesi 2:00 0Pazartesi 3:00 0Pazartesi 4:00 1Pazartesi 5:00 1Pazartesi 6:00 6Pazartesi 7:00 57Pazartesi 8:00 62Pazartesi 9:00 49Pazartesi 10:00 34Pazartesi 11:00 36Pazartesi 12:00 30Pazartesi 13:00 33Pazartesi 14:00 43Pazartesi 15:00 48Pazartesi 16:00 74Pazartesi 17:00 72Pazartesi 18:00 67Pazartesi 19:00 53Pazartesi 20:00 21Pazartesi 21:00 9Pazartesi 22:00 9Pazartesi 23:00 5

Salı

Salı 0:00 4Salı 1:00 1Salı 2:00 0Salı 3:00 2Salı 4:00 0Salı 5:00 0Salı 6:00 4Salı 7:00 54Salı 8:00 55Salı 9:00 32Salı 10:00 33Salı 11:00 26Salı 12:00 24Salı 13:00 26Salı 14:00 41Salı 15:00 50Salı 16:00 53Salı 17:00 75Salı 18:00 67Salı 19:00 29Salı 20:00 20Salı 21:00 14Salı 22:00 5Salı 23:00 4

Çarşamba

Çarşamba 0:00 2Çarşamba 1:00 3Çarşamba 2:00 0Çarşamba 3:00 0Çarşamba 4:00 2Çarşamba 5:00 0Çarşamba 6:00 3Çarşamba 7:00 43Çarşamba 8:00 56Çarşamba 9:00 26Çarşamba 10:00 33Çarşamba 11:00 25Çarşamba 12:00 21Çarşamba 13:00 26Çarşamba 14:00 35Çarşamba 15:00 56Çarşamba 16:00 73Çarşamba 17:00 61Çarşamba 18:00 70Çarşamba 19:00 55Çarşamba 20:00 19Çarşamba 21:00 13Çarşamba 22:00 5Çarşamba 23:00 0

Perşembe

Perşembe 0:00 2Perşembe 1:00 0Perşembe 2:00 0Perşembe 3:00 2Perşembe 4:00 1Perşembe 5:00 1Perşembe 6:00 5Perşembe 7:00 40Perşembe 8:00 57Perşembe 9:00 42Perşembe 10:00 31Perşembe 11:00 31Perşembe 12:00 42Perşembe 13:00 23Perşembe 14:00 32Perşembe 15:00 58Perşembe 16:00 57Perşembe 17:00 66Perşembe 18:00 66Perşembe 19:00 24Perşembe 20:00 19Perşembe 21:00 11Perşembe 22:00 3Perşembe 23:00 6

Cuma

Cuma 0:00 3Cuma 1:00 2Cuma 2:00 0Cuma 3:00 1Cuma 4:00 1Cuma 5:00 0Cuma 6:00 3Cuma 7:00 41Cuma 8:00 61Cuma 9:00 45Cuma 10:00 34Cuma 11:00 31Cuma 12:00 29Cuma 13:00 36Cuma 14:00 41Cuma 15:00 56Cuma 16:00 73Cuma 17:00 94Cuma 18:00 81Cuma 19:00 58Cuma 20:00 26Cuma 21:00 11Cuma 22:00 5Cuma 23:00 4

Cumartesi

Cumartesi 0:00 3Cumartesi 1:00 4Cumartesi 2:00 1Cumartesi 3:00 1Cumartesi 4:00 1Cumartesi 5:00 2Cumartesi 6:00 2Cumartesi 7:00 5Cumartesi 8:00 4Cumartesi 9:00 15Cumartesi 10:00 23Cumartesi 11:00 17Cumartesi 12:00 38Cumartesi 13:00 43Cumartesi 14:00 44Cumartesi 15:00 53Cumartesi 16:00 43Cumartesi 17:00 45Cumartesi 18:00 25Cumartesi 19:00 24Cumartesi 20:00 31Cumartesi 21:00 13Cumartesi 22:00 10Cumartesi 23:00 4

Pazar

Pazar 0:00 2Pazar 1:00 3Pazar 2:00 2Pazar 3:00 5Pazar 4:00 0Pazar 5:00 1Pazar 6:00 4Pazar 7:00 7Pazar 8:00 4Pazar 9:00 10Pazar 10:00 11Pazar 11:00 8Pazar 12:00 15Pazar 13:00 21Pazar 14:00 23Pazar 15:00 24Pazar 16:00 26Pazar 17:00 26Pazar 18:00 21Pazar 19:00 20Pazar 20:00 9Pazar 21:00 7Pazar 22:00 13Pazar 23:00 1

Öne Çıkan Bulgular

• Arter sıralaması, bazı caddelerin yalnızca yoğun değil aynı zamanda yapısal olarak kırılgan olduğunu gösteriyor. Her yıl üst sıralarda kalan akslar, müdahale ve önleyici planlama açısından özel izleme gerektiriyor.
• Olay türü görünümü, birkaç kategori dışındaki başlıkların daha sınırlı bir ağırlık taşıdığını netleştiriyor. Bu da kaynak dağılımında genel değil hedefli önceliklendirmeyi mümkün kılıyor.
• Gün ve saat matrisi, işe gidiş ve dönüş ritmini güçlü biçimde yansıtıyor. Fark modu açıldığında ise iki yıl arasındaki değişim, yoğunluğun sadece toplamda değil zaman paterninde de kaydığını gösteriyor.

Neden Önemli?

Bu veriler, trafik güvenliğini sadece “çok kaza oluyor” düzeyinde değil, “hangi arter, hangi kategori, hangi saat” düzeyinde tartışmayı mümkün kılıyor. Böyle bir okuma; ekip planlaması, sinyalizasyon, yol tasarımı ve kamu iletişimi gibi alanlarda daha somut kararlar üretmek için kullanılabilir.

Sonuç

İzmir’in trafik verisi, riskin rastlantısal değil örüntülü olduğunu gösteriyor. Hangi arterlerin sürekli üst sıralarda kaldığını, hangi olay türlerinin toplam baskıyı taşıdığını ve günün hangi saatlerinin daha kırılgan olduğunu görünür kıldığınızda, kentsel güvenlik sezgiye değil ölçülebilir bir ritme dayanıyor.

---

Kaynak: İzmir Büyükşehir Belediyesi Açık Veri Portalı